प्रथम जेनजी (Gen Z) शहीद दिवस

• दिवस मनाइने मिति: प्रत्येक वर्षको भदौ २३ गते
• पहिलोपटक मनाइएको वर्ष: वि.सं. २०८३ भदौ २३ (सन् २०२६ सेप्टेम्बर ८) मा पहिलो 'जेनजी शहीद दिवस (Gen Z Martyrs' Day)' मनाइएको,
• दिवस घोषणाको निर्णय: नेपाल सरकार मन्त्रिपरिषद्ले वि.सं. २०८२ मङ्सीर १५ गते हरेक वर्ष भदौ २३ लाई यो दिवस मनाउने निर्णय गरेको,

जेनजी आन्दोलनको पृष्टभूमि:

• आन्दोलनको तत्कालीन कारण: तत्कालीन सरकारले वि.सं. २०८२ साल भदौ १९ गते आधिकारिक रूपमा दर्ता नभएका सामाजिक सञ्जालमा प्रतिबन्ध लगाउने निर्णय गर्नु,
• आन्दोलनको मूल कारण: राज्य प्रणालीमा व्याप्त भ्रष्टाचार, वेथिति, कुशासन र दशकौंदेखि एउटै राजनीतिक नेतृत्वको पुनरावृत्ति प्रतिको चरम असन्तोष,
• आन्दोलन भएको मिति: वि.सं. २०८२ साल भदौ २३ र २४ गते देशव्यापी रूपमा 'जेनजी आन्दोलन (Gen Z Movement)' भएको — यो ऐतिहासिक आन्दोलन वि.सं. २०८२ साल भदौ २३ गते काठमाडौंको माइतीघर मण्डलाबाट शान्तिपूर्ण रूपमा सुरु भएको,

जेनजी आन्दोलनको भदौ २३ र २४ गतेको कालगणना अनुसारको संक्षिप्त विवरण (विशेष अदालतका पूर्वन्यायाधीश गौरीबहादुर कार्कीको अध्यक्षतामा गठित जेन-जी (Gen-Z) आन्दोलन जाँचबुझ आयोगको प्रतिवेदनमा आधारित तथ्यांक):

भाद्र २४ गते (Bhadra 24) को घटनाक्रम:

जेनजी (Gen-Z) आन्दोलन (भदौ २३ र २४ गते) पश्चात् मुलुकको राजनीतिक, सुरक्षा, प्रशासनिक र आर्थिक क्षेत्रमा ठूला र दूरगामी प्रभाव पार्ने घटनाक्रमहरू:

• वि.सं. २०८२ भदौ २३: आन्दोलनको पहिलो दिनमा बानेश्वरमा भएको प्रदर्शनमा मानवीय क्षति भएपछि नैतिक जिम्मेवारी लिँदै तत्कालीन गृह मन्त्री रमेश लेखकले सोही दिन राजीनामा दिएका,
• वि.सं. २०८२ भदौ २४: आन्दोलन थप उग्र बनेपछि तत्कालीन प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले पनि पदबाट राजीनामा दिएका,
• जेनजी आन्दोलनको दबाबपछि देशलाई निकास दिन वि.सं. २०८२ भदौ २६ गते पूर्वप्रधानन्यायाधीश सुशीला कार्कीको नेतृत्वमा अन्तरिम सरकार गठन भएको — सुशीला कार्की नेपालको इतिहासमा प्रथम महिला प्रधानमन्त्री (अन्तरिम सरकार प्रमुख) बन्न सफल
• वि.सं. २०८२ भदौ २७ गते शुक्रबार राति ११:०० बजेदेखि लागू हुने गरी प्रतिनिधि सभा विघटन गरिएको,
• सरकारले भदौ २३ र २४ गतेको घटनाको सत्यतथ्य छानबिन गर्न वि.सं. २०८२ असोज ५ गतेको निर्णयअनुसार 'जाँचबुझ आयोग' गठन गरेको,
• नयाँ निर्वाचनको मिति तय: प्रतिनिधि सभा विघटनसँगै आगामी वि.सं. २०८२ फागुन २१ गते बिहीबार नयाँ प्रतिनिधि सभाको निर्वाचन गर्ने मिति तोकिएको,
• निर्वाचन परिणाम र नयाँ सत्ता उदय: वि.सं. २०८२ फागुन २१ को निर्वाचनबाट राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) ले बहुमत ल्याएपछि वि.सं. २०८२ चैत १३ मा बालेन्द्र शाह (बालेन) नेपालको ४३औँ प्रधानमन्त्री नियुक्त भएका,

जेनजी (Gen-Z) आन्दोलनको सहिद घोषणा:

• सहिद घोषणा: आन्दोलनका क्रममा ज्यान गुमाएकामध्ये सरकारले वि.सं. २०८२ कात्तिक १७ गतेको निर्णयमार्फत ४५ जनालाई औपचारिक रूपमा शहीद घोषणा गरेको,
• घोषित शहीदहरूको वर्गीकरण: घोषणा गरिएका ४५ शहीदहरूमध्ये ४२ जना सर्वसाधारण नागरिक र ३ जना नेपाल प्रहरीका कर्मचारी रहेका,

जेनजी (Gen-Z) आन्दोलनका शहीदहरूको विवरण: