दोस्रो विश्वयुद्ध — लोकसेवा परिक्षाको लागि सबैभन्दा बेस्ट नोट्स

• दोस्रो विश्वयुद्धको सुरुवात मिति: सन् १९३९ सेप्टेम्बर १ (जर्मनीले पोल्याण्डमाथि आक्रमण गरेपछि)
• दोस्रो विश्वयुद्धको  अन्त मिति: सन् १९४५ सेप्टेम्बर २ (जापानले औपचारिक रूपमा आत्मसमर्पण पत्रमा हस्ताक्षर गरेपछि)
• दोस्रो विश्वयुद्धको  कुल अवधि: ६ वर्ष १ दिन
• दोस्रो विश्वयुद्धको प्रमुख कारणहरू: भर्सायको सन्धि (Treaty of Versailles), उग्र राष्ट्रवाद र तानाशाहीको उदय, राष्ट्रसङ्घ (League of Nations) को असफलता आदि
• दोस्रो विश्वयुद्धको तात्कालिक कारण: जर्मनीद्वारा पोल्याण्डमाथि आक्रमण
• दोस्रो विश्वयुद्धमा संलग्न दुई प्रमुख गुटहरू:
  १.) धुरी राष्ट्रहरू (Axis Powers): मुख्य नेतृत्व जर्मनी, इटाली र जापान
  २.) मित्र राष्ट्रहरू (Allied Powers): मुख्य नेतृत्व संयुक्त अधिराज्य अर्थात् बेलायत, सोभियत सङ्घ, संयुक्त राज्य अमेरिका, चीन र फ्रान्स

मित्र राष्ट्रहरू (Allied Powers) र तिनका नेतृत्वकर्ता:

धुरी राष्ट्रहरू (Axis Powers) र तिनका नेतृत्वकर्ता:

• मुख्य तीन राष्ट्रबाहेक युद्धका क्रममा धुरी गठबन्धनलाई साथ दिने अन्य केही राष्ट्र र तिनका शासकहरू:
  • हंगेरी (Hungary): मिक्लोस होर्थी (Miklós Horthy)
  • रोमानिया (Romania): आयन एंतोनेस्कु (Ion Antonescu)
  • बुल्गेरिया (Bulgaria): जार बोरिस तेस्रो (Tsar Boris III)

दोस्रो विश्वयुद्ध (१९३९–१९४५) का प्रमुख घटनाक्रमहरू:

दोस्रो विश्वयुद्धमा नेपालको पृष्ठभूमि र भूमिका:

• दोस्रो विश्वयुद्धको समयमा नेपालको राजा: त्रिभुवन वीर विक्रम शाह
• दोस्रो विश्वयुद्धको समयमा नेपालको प्रधानमन्त्री: जुद्ध शमशेर ज.ब.रा
• घोषणा तत्कालको कदम: सन् १९३९ सेप्टेम्बर ३ मा अंग्रेजहरूले जर्मनीविरुद्ध युद्धको घोषणा गरेलगत्तै प्रधानमन्त्री जुद्ध शमशेरले बेलायती राजदूत मार्फत सहयोगको प्रस्ताव पठाएका,
• प्रारम्भिक सैन्य सहयोग: ८,००० सैनिक (सुरुवाती चरणमा); सुरुवाती चरणमा नेपाली सेनालाई भारतमा भइरहेको स्वतन्त्रता आन्दोलन दबाउन वा भारतीय आन्दोलनकारीहरूको विरोधमा प्रयोग नगर्ने सर्तमा पालो-पहरा अर्थात् सुरक्षा गार्डको रुपमा मात्र खटाइएको,
• सन् १९४२ मा जापानले सिंगापुर कब्जा गरेपछि नेपाली सेनालाई प्रत्यक्ष रूपमा युद्धको अग्रपंक्ति (Frontline) मा खटाइएको,
• युद्ध मोर्चामा प्रतक्ष्य खटाइएको समग्र नेपाली फौजको नेतृत्व: जनरल बहादुर शमशेर ज.ब.रा.
• दोस्रो विश्वयुद्धमा नेपालीहरूले बर्मा, सिंगापुर र भारतका अतिरिक्त उत्तर अफ्रिका (ट्युनिसिया, लिबिया), युरोप (इटाली, सान मारिनो), मध्य पूर्व (सिरिया, इराक), ग्रिस र मलायाका मोर्चाहरूमा भाग लिएका,
• दोस्रो विश्वयुद्धमा भिक्टोरिया क्रस (VC) बाट सम्मानित ब्रिटिस गोर्खा रेजिमेन्टका नेपाली/गोर्खाली सैनिकहरूको संख्या: १० जना
• दोस्रो विश्वयुद्धमा भिक्टोरिया क्रस (VC) बाट सम्मानित पहिलो नेपाली: गजे घले
• युद्ध समाप्त भएपछि सन् १९४६ मा बेलायतको लण्डनमा आयोजित ऐतिहासिक विजय परेड (Victory Parade) मा भाग लिने नेपाली सैन्य टोलीको नेतृत्व: बबर शमशेर ज.ब.रा.

दोस्रो विश्वयुद्ध पश्च्यातको प्रमुख परिणामहरू:

• प्रथम विश्वयुद्धपछि स्थापित 'राष्ट्रसङ्घ' (League of Nations) को असफलतालाई सुधार्दै विश्वमा पुनः अर्को महायुद्ध हुन नदिन १९४५ अक्टोबर २४ मा संयुक्त राष्ट्रसङ्घ (United Nations) को स्थापना,
• पूँजीवादी र प्रजातान्त्रिक विचारधाराको नेतृत्वमा संयुक्त राज्य अमेरिका (USA) र साम्यवादी विचारधाराको नेतृत्व सोभियत सङ्घ (USSR) बीच शीतयुद्ध (Cold War) को सुरुवात
• पराजित जर्मनीलाई मित्र राष्ट्रहरूले पूर्वी जर्मनी (सोभियत सङ्घको नियन्त्रणमा) र पश्चिमी जर्मनी (अमेरिका, बेलायत र फ्रान्सको नियन्त्रणमा) गरी दुई भागमा विभाजित
• संयुक्त राज्य अमेरिकाले जापानमा परमाणु बम प्रहार गरेपछि विश्वमा आणविक युगको सुरुवात (Nuclear Age)
• उपनिवेशवाद (Coloniolism) को अन्त्य र साम्राज्यवाद (Imperialism) को सुरुवात