२०८१ शहिद दिवस विशेष

नेपालको जिउँदो शहिद : टंक प्रसाद आचार्य

• महत्त्वपूर्ण राजनीतिक परिवर्तन वा कान्तीमा सहभागिता जनाई घाइते तथा प्रताडित भएका व्यक्तिहरूलाई जिउँदो शहीढ घोषणा गरिन्छ । 
• टंक प्रसाद आचार्यले वि.सं. १९९३ जेठ २० गते प्रजापरिषद नामक राजनीतिक ढल स्थापना गरी राण  विराधी प्रजातान्त्रिक आन्दोलनको सुरुवात गरेका थिए । यस्तो कार्य गरेबापत उनलाई राणा शासकले  चारपाटा  मुडेर सुँगुरको पाठो झुण्डयाई आजीवन कारावासको सजाय दिएका थिए त्यसैले उनलाई नेपालको जिउँदो शहीदको रुपमा लिइन्छ | 
  शहिटको रूपमा लिइन्छ |
• वि.सं. २०१२ सालबाट  माघ १० देखि १६ के ठ र १६ लाई सहिद दिवस मनाउन उनको प्रधानमन्त्रीकालमा सुरु भएको हो । उनी नेपालको १९ औं प्रधानमन्त्री समेत भएका थिए ।
• शहिद दिवस मनाउन शुरु गर्दा राजा महेन्द्र थिए |

दोस्रो जनआन्दोलनको जिउँदो शहीद : मुकेश कार्यस्थ

• उनलाई २०६२ चैत्र २७ गते बनेपामा गोली लागेको थियो ।
• उनको ३३ बर्षमा २०८०  क २७ गते मुत्यु भएको थियो ।
• उनलाई२०८०  जेठ २ गतेको मन्त्रिपरिषद् बैठकले उनलाई राष्ट्रीय शहीद घोष्णणा गरेको थियो ।
• उनी दोस्रो जनआन्दोलनको २६ औं शहीद हुन् |

नेपालका चार शहीद

शहीद बारे केही जानकारी

शुक्रराज शास्त्री

• चार शहीद मध्येका पहिलो शहीद हुन् ।
• वि.सं. १९९४  मा शुक्रराज शास्त्रीको अध्यक्षतामा नागरिक अधिकार समिति गठन भएको थियो ।
• स्वाधीन लेखक, प्रज्वल, प्रकाशन पुस्तकका लेखक शुक्रराज शास्त्री हुन् ।
• ‘जय नेपाल’ नारा सबैभन्दा पहिलो प्रयोग उनले गरेका थिए ।
• स्पासन इसार वा छैन छ, तेस मुखा आमाको मात्र हन देख्न गाउँ बचाउनू छ, छोरा हुनु त न’ सक्ने छु । यो भनाइ शुक्रराज शास्त्रीका पिता माधव राज जोशीले आफ्नो छोरालाई श्रद्धाञ्जली दिने क्रममा भनेका थिए ।

धर्मभक्त माथेमा

• उनी राजा त्रिभुवनका व्यायाम प्रशिक्षक थिए । धर्मभक्त माथेमालाई राजद्रोहीको अभियोग लगाइएको थियो ।

दशरथ चन्द

• राजा चन्द्रका वास्तविक नाम शेरबहादुर चन्द हो । दशरथ चन्दलाई ‘शहीद महासभा’ उपनामले समेत चिनिन्छ ।
• ‘सेवा सिंह’ नाम बाट पनि विशेष लेख लेख्ने व्यक्ति थिए ।

गंगालाल श्रेष्ठ

• नेपालको ‘कालो पाटी’ नामक गंगालाल श्रेष्ठलाई चिनिन्थ्यो ।

शहीद विविध

• नेपालको प्रथम  साहित्यिक शहीद सुब्बा कृष्णलाल उपाध्याय अधिकारी हुन् |
• नेपालको पहिलो धार्मिक शहीद पण्डित नारायण प्रसाद पोखरेल हुन् |

• काठमाडौँको शहिद गेटमा राखिएका चार शहिँदैव काँशालिकका डिजाइनर शंकरनाथ रिमाल हुन्‌।

• काठमाडौँको शहिद गेटमा राखिएका चार शहिदको माथि राखिएको मूर्ति राजा त्रिभुवनको हो |

•  

  पहिलो जनआन्दोलमा  शहिदको संख्या १९ रहेको थियो |

•  

  दोस्रो जनआन्दोलनमा शहिद संख्या २६ रहेको थियो | दोस्रो जनआन्दोलनका  प्रथम शहिद भिमसेन दाहाल हुन् |

• मधेश आन्दोलनका प्रथम शहिद महत्तो हुन्‌ ।

नोट: शहीदहरू शुक्रराज शास्त्री, धर्मभक्त, दशरथचन्द र गंगालाल चारै जना लाई फाँसी  दिने टोलीको नाइके जनरल र शमशेर जबरा हुन् |

शहीद दिवस ( माघ १६)

• हुँदैन बिहान मिर्मिरेमा तारा झरेर नगए । बन्दैन मुलुक दुई चार सपुत मरेर नगए  उम्रन्न बोट कसैले बिउ छरेर नगए | यो कबिता भुपि शेरचनले लेखेका थिए । [
• चार शहिद (शुक्रराज शास्त्री, धर्मभक्त माथेमा, गंगालाल श्रेष्ठ, दशरथ चन्ट) लाई मारिएको घटनालाई पर्व को नामले चिनिन्छ। 

प्रजा परिषद

• स्थापना: १९९३ जेठ २०
• संस्थापक: टंकप्रसाद आचार्य, दशरथ चन्द , जिवराज र्शमा, रामहरी शर्मा
• नेपाल प्रजा परिषदको प्रथम अध्यक्ष टंकप्रसाद आचार्य हुन् |
• यसको पोल खोलिदिने  व्यक्ति : रामहरी जोशी
• भारतबाट  प्रकाशित हुने जनता र एडभान्स जस्ता पत्रिका  मार्फत्‌ लेखहरू प्रकाशित गरी राणा विरोधी आन्दोलन गरे। .

नेपालको प्रथम शहिद : लखन थापा 

• उनले सेनाको जागिर छाडेर गोरखा पुगेर राणा शासन  बिरुद्ध आन्दोलन छेडेका थिए
• जंगबहादुर राणाले आफुलाई मार्न लखन थापाले योजना  बनाएको आरोपमा १९३३ फागुन २ गते मृत्युदण्ड दिएका थिए ।
• जंगबहाद्रलाई मार्न आफूले अवतार लिएको भन्दै जंगबहादुर आफ्नो लाससँगै सती जानेछ भनेर सरापेका थिए।
• नेपाल सरकारले लखन थापालाई २०५६ फाल्गुण २  गते शहिद  घोषणा गरेको थियो भने प्रथम शहिटको मान्यता २०७२ असोज ३ गते प्रदान गरेको थियो ।