लोकसेवा तयारी विशेष : वस्तुगत प्रश्नोत्तर (२४ असार २०८३, बुधबार)
१. इन्स्टिच्युट फर इकोनोमिक्स एन्ड पिसद्वारा प्रकाशित ग्लोबल पिस इन्डेक्स २०२६ को प्रतिवेदन अनुसार नेपाल विश्व शान्ति सूचकाङ्कमा कतिऔँ स्थानमा छ?
➤ १११ औँ
२. नेपाल विकासशील राष्ट्रमा स्तरोन्नति हुनका लागि सरकारले पछिल्लो पटक कहिलेसम्मको समय थप गर्न राष्ट्र सङ्घसमक्ष अनुरोध गरेको छ ?
➤ सन् २०३०
- सन् १९७१ मा विश्वका प्रतिव्यक्ति आय कम भएका ५२ वटा देशलाई अल्पविकसित मुलुकको सूचीमा समावेश गरिएको थियो ।
- स्तरोन्नति हुनका लागि तीन मुख्य सूचक (पिसिआई, एचएआई र इभिआई) मध्ये कुनै दुई सूचक पूरा गर्नुपर्ने प्रावधान छ ।
- विशेष प्रावधान : यदि कुनै देशको प्रतिव्यक्ति आय तोकिएको सीमाको तेब्बर अर्थात् ३,९१८ अमेरिकी डलर पुगेमा एउटै सूचकका आधारमा पनि स्तरोन्नति हुन सकिन्छ ।
- यस लक्ष्यका आधारमा हालसम्म आठ वटा देश स्तरोन्नति भइसकेका छन् । हाल अतिकम विकसित राष्ट्रको सङ्ख्या ४४ रहेको छ ।
३. २० औँ एसियाली खेलकुद (एसियाड) कहिले र कहाँ हुने भएको छ ?
➤ सन् २०२६ सेप्टेम्बर १९अक्टोबर ४, जापान
- २० औँ एसियाडमा नेपाल २३ खेलमा सहभागी हुने जनाइएको ।
४. त्रिभुवन विश्वविद्यालय (त्रि.वि.) को उपकुलपतिमा कसलाई नियुक्त गरियो ?
➤ प्राडा भोला थापा
- वि.सं. २०८३ असार १९ मा त्रिविसहित सात विश्वविद्यालयमा उपकुलपति नियुक्त गरिएको ।
विश्वविद्यालय उपकुलपति:
- सुदूरपश्चिम विश्वविद्यालय: किसन दत्त भट्ट
- मध्यपश्चिम विश्वविद्यालय: राजन सुवाल
- कृषि तथा वन विश्वविद्यालय: ऋषिराम कट्टेल
- राजर्षि जनक विश्वविद्यालय: श्यामनारायण लाभ
- पोखरा विश्वविद्यालय: देवेन्द्र अधिकारी
- पूर्वाञ्चल विश्वविद्यालय: सुजनबाबु मरहट्टा
५. १३ औँ म्युजिक खबर अवार्डमा ‘म्युजिक खबर दीर्घ साधना सम्मान २०८२’ बाट सम्मानित हुने कलाकार को हुनुहुन्छ ?
➤ वरिष्ठ सङ्गीतकार शम्भुजित बाँस्कोटा
- विशिष्ट सम्मान गीतकार उन्नति शिला बोहोरा
- रजत सङ्गीत सम्मान गीतकार विजय सिवाकोटी
- दशक सङ्गीत सम्मान गायक शिव परियार र गायिका कालिका रोकामगर
- म्युजिक खबर सङ्गीत पत्रकारिता सम्मान पत्रकारद्वय कुवेर गिरी र गोपीकृष्ण चापागाईं
- अवार्ड समारोहमा विविध विधाका प्रतिभालाई सम्मान गरिएको ।
६. विज्ञापन नीति २०८३ कहिले स्वीकृत गरिएको हो ?
➤ वि.सं. २०८३ असार १८
- स्पोन्सर कन्टेन्ट तथा इन्फ्लुएन्सर मार्केटिङको स्वघोषणा गर्न लगाउने दुई वर्ष
- स्टार्टअप बिजनेस तथा साना व्यवसायीलाई निश्चित रकमसम्म सामाजिक सञ्जाल तथा डिजिटल माध्यममा विज्ञापन गर्न दिने व्यवस्था मिलाउने दुई वर्ष
- विदेशी वस्तु तथा सेवाको कारोबारबाट निश्चित प्रतिशत रकम उपभोक्ता सचेतनामूलक कार्यक्रम अनिवार्य सञ्चालनमा खर्च गर्नुपर्ने व्यवस्था गर्ने दुई वर्ष
- स्वदेशी वस्तु तथा सेवा उत्पादकलाई विज्ञापन खर्चमा सहुलियत दिने व्यवस्था गर्ने एक वर्षभित्र
- सरकारले एकीकृत सूचना व्यवस्थापन प्रणालीमार्फत विज्ञापनको दररेट निर्धारण गर्ने दुई वर्ष भित्र
- विज्ञापन एजेन्सीलाई कार्यप्रकृतिका आधारमा वर्गीकरण गर्ने निरन्तर
७. कुमारी हिमाल भनी माछापुच्छ्रेलाई चिनिन्छ भने सेतो हिमाल भनी कुन हिमाललाई चिनिन्छ ?
➤ धौलागिरि
८. एसियाली विकास बैङ्कका अध्यक्ष मासातो कान्डाद्वारा हालै नेपालको तीन दिवसीय भ्रमण कहिले सम्पन्न भएको हो ?
➤ वि.सं. २०८३ असार २१-२३ (सन् २०२६ जुलाई ५-७)
- प्रधानमन्त्री वालेन्द्र शाह र एडिबीका अध्यक्षबिच नेपालको जलविद्युत्, पर्यटन, डिजिटलाइजेसन र सडक पूर्वाधारको क्षेत्रमा दीर्घकालीन सहकार्यलाई थप विस्तार गर्ने विषयमा छलफल भएको ।
९. उत्तर एटलान्टिक सन्धि सङ्गठन (नेटो) को सम्मेलन हालै कहाँ आयोजना गरियो ?
➤ अङ्कारा, टर्की (सन् २०२६ जुलाई ७-८)
- सम्मेलनमा नेटोका सबै ३२ सदस्य राष्ट्रका नेता सहभागी भएका ।
१०. सरकारले एक सयभन्दा ठुला दरका भारु नोट नेपालमा चलनचल्तीमा ल्याउने निर्णय कहिले गरेको हो ?
➤ वि.सं. २०८२ मङ्सिर २९
- सरकारले सन् २०१६ नोभेम्बर ९ यता निष्कासन भएका दुई सय तथा पाँच सय दरका भारतीय नोट राख्न र ओसारपसार फुकुवा गरेको तर सन् २०१६ नोभेम्बर ९ अगाडिका नोट भने चल्ने छैनन् ।
- २०८२ मङ्सिर २९ को मन्त्रीपरिषद् बैठकले नेपाली वा भारतीय नागरिकले प्रतिव्यक्ति भारु २५ हजारसम्म भारतबाट नेपाल भित्र्याउन र नेपालबाट भारत लैजान सक्ने व्यवस्था गरेको ।
- सन् २०१६ मा भारतले पाँच सय र एक हजार दरका नोटमा प्रतिबन्ध लगाएपछि सय भारु भन्दामाथिका नोट नेपालमा चल्दैन थियो ।
११. नेपालकै पहिलो मत्स्य अभयारण्य घोषित स्थान कुन हो ?
➤ कर्णाली नदीको शक्तिघाट क्षेत्र (बर्दिया र कैलालीको बिच)
१२. नेपालको दोस्रो स्याटलाइटमुनाल कहिले प्रक्षेपण गरियो ?
➤ वि.सं. २०८२ पुस २८ (सन् २०२६ जनवरी १२)
१३. राष्ट्रिय रेसम सम्मेलन कहिले र कहाँ सम्पन्न भएको हो ?
➤ वि.सं. २०८२ पुस २६, काठमाडौँ
- सम्मेलनले नेपालमा रेशम उद्योगलाई रणनीतिक, उच्च मूल्य भएको र दिगो राष्ट्रिय क्षेत्रका रूपमा पुनस्र्थापना गर्ने लक्ष्य राखेको ।
- सम्मेलनमा सरकार, निजी क्षेत्र, बैङ्क, लगानीकर्ता, गैरआवासीय नेपाली, किसान र उद्यमीहरू उपस्थिति रहेका ।
१४. संयुक्त राष्ट्रसङ्घद्वारा कुन दिनलाई महामारी तयारी दिनका रूपमा मनाउने निर्णय गरियो ?
➤ डिसेम्बर २७
१५. नेपालको कुन ठाउँमा कृषि आनुवांशिक केन्द्र (जिन बैङ्क) स्थापना गरिएको छ ?
➤ ललितपुरको खुमलटार
१६. पेरुको नयाँ राष्ट्रपतिमा चयन हुन सफल राजनीतिज्ञ को हुनुहुन्छ ?
➤ केइको फुजिमोरी (सन् २०२६ जुलाई ३)
- निर्वाचन प्रमुख रोबर्टो बुर्नेओद्वारा फुजिमोरीलाई राष्ट्रपति तथा लुइस फर्नान्डो गालारेटालाई प्रथम उपराष्ट्रपतिमा निर्वाचित भएको घोषणा गरिएको ।
- दिवङ्गत पूर्वराष्ट्रपति अल्बर्टो फुजिमोरीकी छोरी ५१ वर्षीय केइकोले जुलाई २८ मा अन्तरिम राष्ट्रपति होसे मारिया बाल्काजारबाट पदभार ग्रहण गर्नुहुने छ ।
१७. कर्णाली प्रदेशको आर्थिक सर्वेक्षण २०८२/८३ अनुसार आव २०८२/८३ मा सो प्रदेशको आर्थिक वृद्धिदर कति हुने प्रक्षेपण गरिएको छ ?
➤ २.९४ प्रतिशत
१८. नेपालको सबैभन्दा धेरै नगरपालिका भएको जिल्ला रौतहट (१६ वटा) हो भने धेरै गाउँपालिका भएको जिल्ला कुन हो ?
➤ धादिङ (११ गाउँपालिका)
१९. सरकारद्वारा राष्ट्रिय श्रम आप्रवासन नीति, २०८२ कहिले स्वीकृत गरिएको हो ?
➤ वि.सं. २०८२ साउन १८
- नेपाली श्रमिकको मानव अधिकारको संरक्षण, पारदर्शी सेवा प्रवाह, सामाजिक सुरक्षाको सुनिश्चित, श्रमिकको सिप विकास, श्रम कूटनीतिक सुदृढीकरण तथा पुन:एकीकरणमा जोड दिनु नीतिको प्रमुख उद्देश्य रहेको ।
- नीतिमा वैदेशिक रोजगारीमा जाने अनौपचारिक क्षेत्रका श्रमिकको अभिलेखीकरण र व्यवस्थापन, विदेशी श्रमिकको नियमन, महिला र लैङ्गिक तथा यौनिक अल्पसङ्ख्यक श्रमिकप्रति संवेदनशील नीति र कार्यक्रमको व्यवस्था गरिएको ।
- श्रम आप्रवासन क्षेत्रका समस्या, चुनौती र जोखिमलाई सम्बोधन गर्दै यो नीतिले श्रम आप्रवासनलाई प्रतिफलयुक्त बनाइ प्राप्त विप्रेषणलाई उत्पादन र उद्यमशीलता केन्द्रित गरी समृद्धिको आधार बनाउने मार्गचित्र प्रस्तुत गरेको ।
- नीति अन्तर्गत वैदेशिक रोजगार ऐन तथा नियमावलीको संशोधन, श्रम कूटनीति सबलीकरण, एकद्वार प्रणालीको विकास, सिप प्रमाणीकरण, उद्यमशीलता प्रवर्धन तथा सामाजिक सुरक्षा कार्यक्रमको पहुँच विस्तार गरिने व्यवस्था गरिएको ।
- यस नीतिले वैदेशिक रोजगार नीति, २०६८ लाई प्रतिस्थापन गरेको ।
प्रस्तुतकर्ता : टङ्क केसी
