नेवार

काठमाडौंको पुरानो नाम नेपाल मण्डल र यसको वरपरका क्षेत्रमा बसोबास गर्ने, आफ्नै मौलिक भाषा ‘नेपाली भाषा’ (नेवार भाषा) बोल्ने तथा समृद्ध संस्कृति भएका विभिन्न जातजातिका मानिसहरूको सामूहिक रूपलाई नेवार समुदाय भनिन्छ । यिनीहरू यस क्षेत्रका मूल निवासी, आदिवासी र भूमिपुत्र हुन् । नेवार समुदाय तिब्बती, बर्मेली र आर्य जातिहरूको संमिश्रणबाट उत्पन्न भएको मानिन्छ । मूलतः बौद्ध र हिन्दु धर्म अवलम्बन गर्ने नेवारहरूमा धार्मिक सहिष्णुता र एकताको भावना पाइन्छ । यिनीहरूको साझा पहिचान भनेको नेवार भाषा र नेवारी संस्कृति नै हो । नेवार समुदायको स्वतन्त्र लिपि ‘नेपाल लिपि’ (रञ्जना लिपि) हो । यस समुदायमा ब्राह्मणदेखि शूद्रसम्म सबै वर्गका मानिसहरू रहेका छन्, जसले विभिन्न पेशा–व्यवसाय अपनाएका छन् । नेवारहरू शिल्पकला र हस्तकलामा निपुण छन् र विभिन्न सीपमूलक पेशा अंगालेका छन् । यिनीहरूको प्रमुख पेशा व्यापार र कृषि हो, साथै धेरैले आफ्ना परम्परागत जातीय पेशा पनि निरन्तरता दिएका छन् । पेशागत कारणले गर्दा आज नेवार समुदायको बसोबास नेपालका धेरै जिल्लाहरूमा देख्न सकिन्छ ।