संयुक्त राष्ट्र संघको बडापत्रका प्रमुख धाराहरू
| धारा (Article) | व्यवस्था / विषयवस्तु | मुख्य विशेषता |
| धारा १ | उद्देश्यहरू | अन्तर्राष्ट्रिय शान्ति र सुरक्षा कायम राख्ने, राष्ट्रहरूबीच समान अधिकार र आत्मनिर्णयको सिद्धान्तका आधारमा मैत्रीपूर्ण सम्बन्ध विकास गर्ने, र आर्थिक, सामाजिक, सांस्कृतिक वा मानवीय समस्याहरू समाधान गर्न अन्तर्राष्ट्रिय सहयोग प्राप्त गर्ने, |
| धारा २ | सिद्धान्तहरू | यो संघ सबै सदस्यहरूको सार्वभौम समानताको सिद्धान्तमा आधारित छ। सबै सदस्यहरूले आफ्ना अन्तर्राष्ट्रिय झगडाहरू शान्तिपूर्ण ढङ्गले सुल्झाउनुपर्ने र कुनै पनि राज्यको प्रादेशिक अखण्डता वा राजनीतिक स्वतन्त्रता विरुद्ध बल प्रयोग गर्न नहुने व्यवस्था यसमा छ। साथै, धारा २ (७) ले संयुक्त राष्ट्र संघलाई कुनै पनि राज्यको आन्तरिक अधिकार क्षेत्रभित्रका विषयमा हस्तक्षेप गर्ने अधिकार दिँदैन। |
| धारा ४ | सदस्यता | शान्तिप्रिय राज्यहरूले महासभाको निर्णय र सुरक्षा परिषद्को सिफारिसमा सदस्यता प्राप्त गर्न सक्छन् भन्ने कुरा उल्लेखित, |
| धारा ५ र ६ |
निलम्बन वा निष्कासन |
बडापत्रका सिद्धान्तहरू उल्लङ्घन गर्ने सदस्यलाई सुरक्षा परिषद्को सिफारिसमा महासभाले निलम्बन वा निष्कासन गर्न सक्ने व्यवस्था, |
| धारा ७ | प्रमुख अङ्गहरू | यस धाराले संयुक्त राष्ट्र संघका ६ वटा प्रमुख अङ्गहरू स्थापना गरेको छ: महासभा, सुरक्षा परिषद्, आर्थिक तथा सामाजिक परिषद्, जिम्मा जमानी परिषद्, अन्तर्राष्ट्रिय न्यायालय र सचिवालय |
| धारा ९ | महासभा (General Assembly) | महासभाको गठन र संरचना सम्बन्धी व्यवस्था; महासभामा संयुक्त राष्ट्र संघका सबै सदस्यहरू रहनेछन् र प्रत्येक सदस्यका बढीमा ५ जना प्रतिनिधि हुन सक्छन् भन्ने व्यवस्था, |
| धारा १८ | महासभामा मतदान | महत्त्वपूर्ण प्रश्नहरूमा निर्णय गर्दा उपस्थित भई मतदान गर्ने सदस्यहरूको २/३ बहुमत र अन्यमा साधारण बहुमतको व्यवस्था, |
| धारा २३ | सुरक्षा परिषद्को गठन | सुरक्षा परिषद्मा १५ सदस्य रहनेछन्, जसमा ५ स्थायी सदस्य (चीन, फ्रान्स, सोभियत संघ—हाल रुस, बेलायत र अमेरिका) र महासभाबाट २ वर्षका लागि निर्वाचित १० अस्थायी सदस्यहरू रहने व्यवस्था, |
| धारा २७ | भिटो (Veto) अधिकार | "भिटो" शब्द स्पष्ट रूपमा प्रयोग नभए पनि, कार्यविधि सम्बन्धी विषयमा ९ सदस्यको सकारात्मक मत भए पुग्छ, तर अन्य गम्भीर विषयमा ५ स्थायी सदस्यको सहमतिसहित ९ सदस्यको मत अनिवार्य हुन्छ (भिटो प्रयोगको आधार), |
| धारा ३३ | विवादको शान्तिपूर्ण समाधान | कुनै पनि झगडा पर्दा पक्षहरूले वार्ता, सोधपुछ, मध्यस्थता, मेलमिलाप वा अन्य शान्तिपूर्ण उपायबाट समाधान खोज्नपर्ने व्यवस्था, |
| धारा ४१ | असैन्य कारबाही (सशस्त्र बल प्रयोग नगरी गरिने कारबाही) | शान्ति भंग भएमा समुद्री, हवाई, हुलाक, टेलिग्राफ, रेडियो तथा अन्य सञ्चारका साधनहरूको मार्फत आर्थिक र कूटनीतिक सम्बन्ध विच्छेद गर्ने अधिकार, |
| धारा ४२ | सैनिक कारबाही (सशस्त्र बल प्रयोग गरी गरिने कारबाही) |
|
| धारा ५१ | आत्मरक्षाको अधिकार | कुनै सदस्य राष्ट्रमाथि सशस्त्र आक्रमण भएमा सुरक्षा परिषद्ले आवश्यक कदम नचालेसम्म सम्बन्धित राष्ट्रलाई व्यक्तिगत वा सामूहिक आत्मरक्षाको स्वाभाविक हक, |
| धारा ६१ | आर्थिक तथा सामाजिक परिषद् | आर्थिक तथा सामाजिक परिषद् (Economic and Social Council - ECOSOC) को गठन, सदस्यहरूको निर्वाचन र पदावधिको बारेमा व्यवस्था गरेको, |
| धारा ९२ | अन्तर्राष्ट्रिय न्यायालय (International Court of Justice) | संयुक्त राष्ट्र संघको प्रधान न्यायिक अङ्ग (principal judicial organ) को स्थापना र यसको स्वरूपका बारेमा व्यवस्था गरेको, |
| धारा ९७ | सचिवालय र महासचिव | संयुक्त राष्ट्र संघको प्रमुख अङ्ग सचिवालय र त्यसको प्रमुखको रूपमा रहने महासचिवको बारेमा व्यवस्था गरेको, |
| धारा १०३ | बडापत्रको सर्वोच्चता | बडापत्रको दायित्व र अन्य अन्तर्राष्ट्रिय सम्झौताहरू बीचको सम्बन्धका बारेमा व्यवस्था गरेको, |
| धारा १०८/१०९ | संशोधन प्रक्रिया | बडापत्रमा संशोधन गर्न महासभाको दुई-तिहाइ बहुमतले पारित गरी सुरक्षा परिषद्का सबै स्थायी सदस्यहरूसहित दुई-तिहाइ सदस्य राष्ट्रहरूले आफ्नो संवैधानिक प्रक्रिया अनुसार अनुमोदन गर्नुपर्छ भन्ने व्यवस्था, |
