नेपालको प्राचीन कालको संक्षिप्त जानकारी

विश्वका अन्य देशहरू जस्तै नेपालमा पनि आफ्नो प्रागैतिहासिक कालखण्ड अन्धकारले ढाकेको छ । प्रारम्भिक समयका यसको रेकर्डहरू होमर र भारतको जस्तै पौराणिक छन्। तथ्य र तथ्याङ्क र अन्य प्रमाणिक अभिलेखहरूको अभावमा जसले कुनै खास ऐतिहासिक घटनाको बारेमा निश्चित रूपमा केही भन्न मद्दत गर्छ, कसैले मन पराउने वा नपरोस् भन्ने मिथक र किंवदन्तीहरूमा निर्भर रहनुपर्छ। नेपालको आफ्नो उत्पत्तिको बारेमा बताउनका लागि आफ्नै मिथक र किंवदन्तीहरू छन्।

• नेपालको आफ्नो उत्पत्तिको बारेमा बताउनका लागि आफ्नै मिथक र किंवदन्तीहरू छन्। प्रागैतिहासिक कालमा काठमाडौं उपत्यकालाई मात्रै लिने नेपालको उत्पत्तिको सन्दर्भमा स्वयम्भू पुराण र नेपाल महात्म्यले सुरुमा नेपाल पानीको कुनै निकास नभएको ताल थियो भनी उल्लेख गरेको छ । त्रेतायुगमा कुनै समय चीनबाट तीर्थयात्रा गर्न आएका बोधिसत्व (संभावित बुद्ध) मञ्जुश्रीसम्म काठमाडौं उपत्यका पानीमुनि रह्यो, जो विपस्वी बुद्धले पोखरीमा फालेको बीउबाट निस्केको कमलमा देखा परेको स्वयम्भूलाई अनारक्षित सम्मान अर्पण गर्न आएका थिए। स्वर्ण युगमा नेपाल आएपछि चट्टान काटेर तालको पानी बगेर उपत्यकालाई बस्न योग्य बनाएको थियो ।

  

• धर्मकारले प्राचिन नेपालमा आफ्नै तरिकाले शासन गरे, तर उनीसँग कुनै मुद्दा नभएकोले उनले धर्मपाललाई आफ्नो उत्तराधिकारी बनाए। धर्मपाल क्रकुछन्द बुद्धलाई लिएर नेपाल आएको बताइएको छ । उनीपछि धर्मपालका वंशज सुधन्वा, राजा जनकका भाइ कुशाधोज र अन्य केही राजाहरूले क्रमशः देशमा शासन गरे।
• पछि नेपाल गौर (वर्तमान बंगाल) का प्रचण्ड देवले शासन गरेको भनिन्छ। तीर्थयात्रा गरेर नेपाल आएका कनकमुनि बुद्धले उनलाई नेपाल पठाएको बताइएको छ । वासुपुर, अग्निपुर, बयुपुर, नागपुर र शान्तिपुर – स्वयम्भूको परिवेशमा आजसम्म पनि उभिएका पृथ्वी, अग्नि, वायु, जल आदि प्रकृतिका विभिन्न तत्वहरूमा समर्पित सबै तीर्थस्थलहरू प्रचण्डदेवले निर्माण गरेको भनिन्छ।
• प्रचण्ड देवको मृत्युपछि उनका छोरा शक्तिदेवले नेपालमा शासन गरे ।
• शक्तिदेव पछि, गुणकाम देव र उनका छोरा सिंह केतुले उपत्यकामा शासन गरे। गुणकाम देवले काठमाडौं सहरको स्थापना गरेको भनिन्छ। कतिपय श्रोतहरुका अनुसार इ.स. ७२३ को कुरा हो भने ती श्रोतहरुलाई मान्ने हो भने १२ सय ४८ वर्ष अगाडि काठमाडौं सहरको स्थापना भएको हो । यसबाट यो पुष्टी गर्न सकिन्छ कि गुणकाम देवले मात्र शहर विस्तार गरेको हुनुपर्छ, यसको स्थापना नगरेको हो, तर यसको प्रामाणिकता अझै पनि अनुसन्धान र अन्वेषणको पर्खाइमा छ।
• काठमाडौं सहर पहिलो पटक स्थापना भएको समय उत्तरी भारतमा हर्षवर्धन र दक्षिणी भारतमा पुलकेसिन द्वितीयको शासनकालसँग मेल खान्छ। त्यसबेला चीनमा सुई वंशको शासन थियो। यो त्यो समय थियो जब चीनको ग्रेट वाल पुनर्निर्माण हुन लागेको थियो।