Others

विश्वका १० सबैभन्दा लामा नदीहरू

विश्वका १० सबैभन्दा लामा नदीहरू

10 longest rivers in the world
क्रम
नदीको नाम
महादेश / क्षेत्र
लम्बाई (किलोमिटर/माइल)
लोकसेवा सान्दर्भिक तथ्यहरु
१.
नाइल (Nile)
अफ्रिका (उत्तरपूर्वी अफ्रिका)
६,६५० कि.मी. 
  • विश्वकै सबैभन्दा लामो नदी (Longest River in the World)
  • नाइल नदी दुईवटा ठूला जलधाराहरू (नदी) मिलेर बन्ने भएकाले यसका दुईवटा मुख्य उद्गमस्थलहरू छन्: 
    १.) सेतो नाइल (White Nile) को उद्गम: युगान्डा, केन्या र तान्जानियाको सिमानामा पर्ने भिक्टोरिया ताल (Lake Victoria) 
    २.) निलो नाइल (Blue Nile) को उद्गम: इथियोपियामा पर्ने टाना ताल (Lake Tana)
  • समागम (Mouth) अर्थात् विसर्जनस्थल: भूमध्य सागर (Mediterranean Sea)
  • सुडानको राजधानी खार्तूममा सेतो नाइल र निलो नाइल आपसमा मिसिएपछि मात्र यसलाई आधिकारिक रूपमा 'नाइल नदी' भनिन्छ,
  • नाइल नदीको जलाधार क्षेत्र भित्र अफ्रिकाका ११ वटा देशहरू पर्दछन्; मिश्र/इजिप्ट (Egypt), सुडान (Sudan), दक्षिण सुडान (South Sudan), इथियोपिया (Ethiopia), युगान्डा (Uganda), केन्या (Kenya), तान्जानिया (Tanzania), रुवान्डा (Rwanda), बुरुन्डी (Burundi), प्रजातान्त्रिक गणतन्त्र कङ्गो (DR Congo) र इरिट्रिया (Eritrea)
  • "नाइल नदीको वरदान (Blessing of River Nile)" भनेर चिनिने सभ्यता/देश कुन हो?: मिश्र/इजिप्ट (Egypt)
२.
अमेजन (Amazon)
दक्षिण अमेरिका
६,४०० कि.मी. 
  • जलप्रवाह (Water Discharge) वा पानीको आयतन (Water Volume) का आधारमा विश्वको सबैभन्दा ठूलो नदी
  • लम्बाईका आधारमा विश्वको दोस्रो लामो नदी
  • यसको विशाल चौडाईका कारण यसलाई "नदी महासागर (The River Sea)" पनि भनिन्छ,
  • उद्गमस्थल (Source): पेरु देशमा पर्ने एन्डिज पर्वतमाला (Andes Mountains) को मिस्मी हिमाल (Nevado Mismi) बाट
  • समागम (Mouth) अर्थात् विसर्जनस्थल: यो नदी पश्चिमबाट पूर्वतर्फ बग्दै गएर अन्ततः आन्ध्र महासागर (Atlantic Ocean) मा मिसिन्छ,
  • नदी बग्ने मुख्य देशहरू: यो नदी मुख्य रूपमा पेरु, कोलम्बिया र ब्राजिल भएर बग्दछ,
  • यस नदीको वरिपरी फैलिएका विश्वकै सबैभन्दा ठूलो उष्णप्रदेशीय वर्षावन 'अमेजन वर्षावन (Amazon Rainforest)' लाई "पृथ्वीको फोक्सो (Lungs of the Earth)" भनिन्छ,
३.
याङ्जे (Yangtze)
एसिया (चीन)
६,३०० कि.मी. 
  • यो एसिया महादेशको सबैभन्दा लामो नदी
  • एउटै देश भित्र मात्र बग्ने नदीहरूमध्ये यो विश्वकै सबैभन्दा लामो नदी (यो पूर्ण रूपमा चीन भित्र मात्र बग्दछ)
  • लम्बाईको आधारमा यो विश्वकै तेस्रो लामो नदी
  • स्थानीय नाम: चीनमा यसलाई आधिकारिक रूपमा 'चाङ जियाङ (Chang Jiang)' भनिन्छ,
  • उद्गमस्थल (Source): तिब्बती पठार (Tibetan Plateau) मा अवस्थित टाङगुला पर्वतमाला (Tanggula Mountains) को 'जारी पहाड' बाट
  • समागम (Mouth) अर्थात् विसर्जनस्थल: चीनको प्रसिद्ध सहर संघाई (Shanghai) नजिकै पूर्वी चीन सागर (East China Sea) मा गएर मिसिन्छ,
  • याङ्जे नदीमा निर्मित यो बाँध विश्वकै सबैभन्दा ठूलो जलविद्युत आयोजना: थ्री गोर्जेज बाँध (Three Gorges Dam)
  • चीनका आर्थिक रूपमा अत्यन्तै महत्त्वपूर्ण सहरहरू जस्तै चुङकिङ (Chongqing), वुहान (Wuhan), नानजिङ (Nanjing), र संघाई (Shanghai) यसै नदीको किनारमा अवस्थित
  • चीनको कुल जनसङ्ख्याको करिब एक-तिहाइ (१/३) हिस्सा यसै नदीको बेसिनमा बसोबास गर्दछन,
४.
मिसिसिपी–मिसौरी (Mississippi/Missouri)
उत्तर अमेरिका (संयुक्त राज्य अमेरिका)
६,२७५ कि.मी.
  • लम्बाईको आधारमा यो विश्वकै चौथो लामो नदी
  • यो उत्तर अमेरिका महादेशको सबैभन्दा लामो नदी
  • उद्गम र समागम (Source and Mouth)यो प्रणाली दुईवटा ठूला नदीहरू मिलेर बनेको छ, जसको फरक-फरक उद्गमस्थल छ;
    १.) मिसिसिपी नदीको उद्गम: संयुक्त राज्य अमेरिकाको मिनेसोटा (Minnesota) राज्यमा रहेको इटास्का ताल (Lake Itasca) बाट
    २.) मिसौरी नदीको उद्गम: संयुक्त राज्य अमेरिकाको मोन्टाना (Montana) राज्यमा पर्ने रकी पर्वतमाला (Rocky Mountains) बाट
  • दोभान: मिसौरी नदी बहँदै आएर सेन्ट लुइस (St. Louis), मिसौरी सहर नजिकै मिसिसिपी नदीमा मिसिन्छ,
  • समागम (Mouth) अर्थात् विसर्जनस्थल: यो नदी उत्तरबाट दक्षिणतर्फ बग्दै गएर अन्ततः मेक्सिकोको खाडी (Gulf of Mexico) मा
५.
येनिसे-अङ्घारा-सेलेङ्घा (Yenisei-Angara-Selenga)
एसिया (रुस र मंगोलिया)
५,५३९ कि.मी.
  • लम्बाईका आधारमा यो विश्वकै पाँचौँ लामो नदी
  • सुमेरु महासागर (Arctic Ocean) मा विसर्जित हुने नदीहरूमध्ये पानीको बहाव (Discharge) का आधारमा यो विश्वकै सबैभन्दा ठूलो नदी
  • यो प्रणाली तीनवटा प्रमुख नदीहरू क्रमिक रूपमा जोडिएर बनेको छ: सेलेङ्घा नदी (Selenga), अङ्घारा नदी (Angara) र येनिसे नदी (Yenisei)
  • समागम (Mouth) अर्थात् विसर्जनस्थल: यो संयुक्त जलधारा उत्तरतर्फ बग्दै साइबेरियाको चिसो मैदान पार गरेर अन्ततः सुमेरु महासागर (Arctic Ocean) को 'कारा सागर (Kara Sea)' मा
६.
ह्वाङ हो (Huang He)
एसिया (चीन)
५,४६४ कि.मी.
  • लम्बाईका आधारमा यो विश्वकै छैटौँ लामो नदी
  • यो याङ्त्से नदीपछिको चीनको दोस्रो लामो नदी
  • यसको पानीमा पहेँलो माटो (Loess) धेरै मिसिने भएकाले यसलाई "पहेँलो नदी (Yellow River)" भनिन्छ,
  • उद्गमस्थल (Source): पश्चिमी चीनको छिङहाई (Qinghai) प्रान्तमा अवस्थित बयन हर पर्वतमाला (Bayan Har Mountains) बाट
  • बहाव स्वरूप: यो नदी चीनका ९ वटा प्रान्तहरू हुँदै अङ्ग्रेजी अक्षर 'Ω' (ओमेगा) आकारको घुम्ती बनाएर बग्दछ,
  • समागम (Mouth) अर्थात् विसर्जनस्थल: यो नदी पूर्वतर्फ बग्दै गएर अन्ततः बोहाई सागर (Bohai Sea) मा
  • यस नदीको बेंसी (River Valley) लाई चिनियाँ सभ्यताको उद्गमस्थल मानिन्छ — यस नदीलाई चीनमा "सभ्यताको कोक्रो (Cradle of Chinese Civilization)" वा "माता नदी (Mother River)" भनिन्छ,
  • प्राचीन कालदेखि नै यस नदीले आफ्नो बहावको दिशा (Course) बारम्बार परिवर्तन गर्ने र विनाशकारी बाढी ल्याउने भएकाले यसलाई "चीनको दुःख (Sorrow of China)" उपनामले चिनिन्छ,
  • यो विश्वमै प्रति इकाई पानीमा सबैभन्दा बढी लेदो वा बालुवा (Sediment) बोक्ने नदी 
७.
ओब-इर्तिश (Ob–Irtysh)
युरेसिया क्षेत्र
५,४१० कि.मी.
  • लम्बाईका आधारमा यो विश्वकै सातौँ लामो नदी
  • रुसको दोस्रो सबैभन्दा ठूलो नदी
  • मुख्य नदी ओब र यसको सबैभन्दा लामो सहायक नदी इर्तिश जोडिएर यो नदी बनेको,
  • यो नदी प्रणाली दुईवटा ठूला नदीहरू मिलेर बनेको छ;
    १.) ओब नदी (Ob) को उद्गम: साइबेरियाको अल्ताई पर्वतमाला (Altai Mountains) मा 'विया' र 'कातुल' नदीहरू मिलेर ओब नदी बन्दछ,
    २.) इर्तिश नदी (Irtysh) को उद्गम: यो नदी मंगोलिया र चीन (सिन्जियाङ) को सिमानामा पर्ने अल्ताई पर्वतमालाबाट
  • समागम (Mouth) अर्थात् विसर्जनस्थल: यो नदी दक्षिणबाट उत्तरतर्फ बहँदै गएर अन्ततः सुदूर उत्तरी महासागरको एक भाग सुमेरु महासागर (Arctic Ocean) को 'ओबको खाडी (Gulf of Ob)' मा
  • ओब नदीले सुमेरु महासागरमा खसिनुअघि बनाउने 'ओबको खाडी (Gulf of Ob)' विश्वकै सबैभन्दा लामो नदी समागम (Estuary) हो,
८.
रियो डे ला प्लाटा-पराना (Río de la Plata–Paraná)
दक्षिण अमेरिका (अर्जेन्टिना र उरुग्वे)
४,८८० कि.मी
  • लम्बाईका आधारमा यो विश्वकै आठौँ लामो नदी
  • अमेजन नदीपछि यो दक्षिण अमेरिका महादेशको दोस्रो लामो र ठूलो नदी
  • यो प्रणाली मुख्य दुई भाग मिलेर पूर्ण हुन्छ;
    १.) पराना नदीको उद्गम (Paraná): यो नदी ब्राजिलको दक्षिण-मध्य उच्चभूमि (Brazilian Highlands) मा 'ग्रान्डे' (Grande) र 'परनाइबा' (Paranaíba) नदीहरू मिलेर
    २.) रियो डे ला प्लाटा (Río de la Plata): पराना नदी र उरुग्वे नदी (Uruguay River) आपसमा मिसिएपछि बन्ने विशाल सोली आकारको समागम (Estuary) लाई 'रियो डे ला प्लाटा' भनिन्छ,
  • समागम (Mouth) अर्थात् विसर्जनस्थल:  यो संयुक्त जलमार्ग अर्जेन्टिना र उरुग्वेको सिमाना हुँदै अन्ततः आन्ध्र महासागर (Atlantic Ocean) मा
  • रियो डे ला प्लाटालाई विश्वकै सबैभन्दा चौडा नदी समागम (Widest Estuary in the World) मानिन्छ,
  • विश्वका दुई प्रसिद्ध राजधानी सहरहरू अर्जेन्टिनाको ब्यूनस आयर्स (Buenos Aires) र उरुग्वेको मोन्टेभिडियो (Montevideo) यसै रियो डे ला प्लाटाको किनारमा आमनेसामने अवस्थित
  • इताइपु बाँध (Itaipu Dam): पराना नदीमा ब्राजिल र पराग्वेको सिमानामा निर्मित यो बाँध जलविद्युत उत्पादनका आधारमा विश्वकै दोस्रो ठूलो जलविद्युत आयोजना
  • यसै नदी प्रणालीको सहायक नदी 'इगुआजु (Iguaçu)' मा विश्वप्रसिद्ध र बढी जलप्रवाह भएको 'इगुआजु झरना (Iguaçu Falls)' अवस्थित
९.
कङ्गो (Congo)
अफ्रिका (मध्य अफ्रिका)
४,७०० कि.मि.
  • यो विश्वकै सबैभन्दा गहिरो नदी (Deepest River) अधिकतम गहिराइ करिब २२० मिटर (७२० फिट) सम्म मापन गरिएको,
  • यो भूमध्यरेखा (Equator) लाई दुई पटक काट्ने विश्वकै एक मात्र नदी
  • पानीको आयतन (Water Volume) का आधारमा यो अफ्रिकाको पहिलो र लम्बाईका आधारमा नाइल नदीपछिको अफ्रिकाको दोस्रो लामो नदी
  • जलप्रवाह (Water Discharge) का आधारमा यो अमेजन नदीपछिको विश्वकै दोस्रो ठूलो नदी
  • उद्गमस्थल (Source): पूर्वी अफ्रिकी रिफ्ट (East African Rift) को पहाडी क्षेत्रमा अवस्थित चाम्बेसी नदी (Chambeshi River) र ताङ्गानिका तथा न्यासा ताल वरपरको उच्च भूमि
  • समागम (Mouth) अर्थात् विसर्जनस्थल: यो नदी पश्चिम अफ्रिकी तट हुँदै अन्ततः आन्ध्र महासागर (Atlantic Ocean) मा
  • बहाव स्वरूप: यो नदी भूमध्यरेखा पार गर्दै उत्तरतर्फ बग्छ र पुनः दक्षिण-पश्चिमतर्फ घुमेर विशाल चाप (Arc) बनाउँदै अघि बढ्छ,
  • कङ्गो बेसिन (Congo Basin): अमेजन पछिको यो विश्वकै दोस्रो ठूलो वर्षावन (Rainforest) क्षेत्र
  • विश्वकै सबैभन्दा बढी जलविद्युत क्षमता (Hydroelectric Potential) भएका नदीहरूमध्ये यो अग्रस्थानमा रहेको,
१०.
अमुर (Amur)
एसिया (रुस र चीन)
४,४४४ कि.मि.
  • लम्बाईका आधारमा यो विश्वकै दसौँ लामो नदी
  • स्थानीय नाम: चीनमा यस नदीलाई 'हेइलोङ जियाङ (Heilong Jiang)' भनिन्छ, जसको अर्थ "कालो ड्रागन नदी (Black Dragon River)" हुन्छ,
  • उद्गमस्थल (Source): पश्चिमी मन्चुरिया (रूस र चीनको सिमाना) का पहाडहरूमा शिल्का (Shilka) र अरगुन (Argun) नदीहरू एकआपसमा मिसिएर अमुर नदीको निर्माण हुन्छ,
  • समागम (Mouth) अर्थात् विसर्जनस्थल: यो नदी बहँदै गएर अन्ततः प्रशान्त महासागरको एक भाग ओखोत्स्क सागर (Sea of Okhotsk) र तातार जलडमरू (Strait of Tartary) मा
  • यस नदीले यी दुई महाशक्ति राष्ट्रहरू चीन र रुसबीच करिब १,७०० किलोमिटरभन्दा लामो प्राकृतिक सिमाना कायम गर्दछ,
 

लोकसेवा सान्दर्भिक "Fast Facts":

  • लम्बाईको आधारमा विश्वको सबैभन्दा लामो नदी: अफ्रिका महादेशमा अवस्थित नाइल नदी (Nile)
  • पानीको बहाव र आयतनको आधारमा विश्वको सबैभन्दा लामो नदी: दक्षिण अमेरिकी महादेशको अमेजन नदी (Amazon)
  • एसिया महादेशको सबैभन्दा लामो नदी: याङ्ग्त्जे नदी (Yangtze) — एकै राष्ट्र भित्र बहने विश्वको सबैभन्दा लामो नदी याङ्ग्त्जे नदी नै हो,
  • विश्वकै सबैभन्दा धेरै देश भएर बग्ने नदी: ड्यान्युब नदी (Danube) — युरोपका १० वटा देशहरू भएर बग्छ,
  • विश्वको सबैभन्दा गहिरो (करिब २२० मिटर गहिराई भएको) नदी: अफ्रिकाको कङ्गो नदी (Congo) — भूमध्यरेखालाई दुई पटक काट्ने नदी पनि कङ्गो नदी नै हो,
  • मकररेखालाई दुई पटक काट्ने नदी: अफ्रिकाको लिम्पोपो नदी (Limpopo)
  • उत्तर अमेरिकाको सबैभन्दा लामो नदी: मिसिसिपी–मिसौरी नदी (Mississippi/Missouri) 
  • युरोप महादेशको सबैभन्दा लामो नदी: भोल्गा नदी (Volga)
  • अस्ट्रेलिया महादेशको सबैभन्दा लामो नदी: मरे नदी (Murray) 

Categories

Latest Blogs

Dr. Manoj KC appointed as the 34th Inspector General of Police (IGP) of Nepal Police
Current Affairs

डा. मनोज केसी नेपाल प्रहरीको ३४ औं प्रहरी महानिरीक्षक (IGP) मा नियुक्त

  • Nov 04, 2026
  • 210
Unique and salient features of the Constitution of Nepal (2072)
Others

नेपालको संविधान (२०७२) का अद्वितीय र प्रमुख विशेषताहरू

  • Nov 04, 2026
  • 178
Disaster-affected areas: Topical Q&A (18 Kartik 2083, Wednesday)
Gorkhapatra

विपत् सङ्कटग्रस्त क्षेत्र : विषयगत प्रश्नोत्तर (१८ कात्तिक २०८३, बुधबार)

  • Nov 04, 2026
  • 37
Public Service Preparation Materials: Objective Questions and Answers (18 Kartik 2083, Wednesday)
Gorkhapatra

लोक सेवा तयारी सामग्री : वस्तुगत प्रश्नोत्तर (१८ कात्तिक २०८३, बुधबार)

  • Nov 04, 2026
  • 126
The process of drafting the Constitution of Nepal (2072) and important decisions of the Constituent Assembly
Others

नेपालको संविधान (२०७२) को निर्माण प्रक्रिया तथा संविधान सभाका महत्त्वपूर्ण निर्णयहरू

  • Nov 03, 2026
  • 258