लोकसेवा तयारी विशेष : वस्तुगत प्रश्नोत्तर (३ भदौ २०८३, बुधबार)
१० औँ राष्ट्रिय खेलकुद प्रतियोगिताका लागि निर्धारण गरिएको नयाँ मिति कुन हो ?
➤ वि.सं. २०८३ मङ्सिर १६-२९
- शिक्षा तथा खेलकुदमन्त्री सस्मित पोखरेलको अध्यक्षतामा वि.सं. २०८३ साउन २८ गते बसेको राष्ट्रिय खेलकुद परिषद् (राखेप) को १२५ औँ बोर्ड बैठकले सोसम्बन्धी निर्णय गरेको ।
- संस्करण : १० औँ राष्ट्रिय खेलकुद प्रतियोगिता
- स्थान: सुर्खेत, कर्णाली प्रदेश
- मस्कट: लोपोन्मुख जनावर ‘रेड पान्डा’
- लोगो: सात रङ, चन्द्र र सूर्य झन्डा अङ्कित
- पारा खेलकुद: प्रथम राष्ट्रिय पारा खेलकुद पुस १५ देखि आयोजना हुने ।
२. चुम्बकीय शक्तिले ट्र्याकभन्दा माथि नै तैरिएर दौडिने चिनियाँ अत्याधुनिक म्याग्लेभ रेलले कति गतिको रेकर्ड राखेर नयाँ विश्व कीर्तिमान कायम गरेको छ ?
➤ आठ सय किमी/घण्टा
- परीक्षण: सन् २०२६ अगस्त १३
- प्रविधि: म्याग्लेभ रेल (चुम्बकीय शक्तिबाट ट्र्याकभन्दा माथि तैरिएर चल्ने)।
- स्थान: हुबेईस्थित डोङ्हु प्रयोगशालाको एक किलोमिटर लामो ट्र्याकमा परीक्षण गरिएको एक हजार एक सय किलो तौलको रेलले ५.३ सेकेन्डमै शून्यबाट आठ सय किलोमिटर प्रतिघण्टाको गति हासिल गरेको ।
- रोकिने दुरी: आठ सय किमी÷घण्टा गतिमा पुगेपछि दुई मिटरभित्रै सुरक्षित रोकिएको ।
- कीर्तिमान: चीनद्वारा छ महिनाभित्रै तेस्रो पटक आफ्नै कीर्तिमान भङ्ग ।
- मुख्य विशेषता: पाङ्ग्रा र ट्र्याकबिच घर्षण नहुने ।
- सम्भावित क्षेत्र: अनुसन्धानकर्ताले यो प्रविधि भविष्यमा रकेट तथा लडाकु विमानको प्रक्षेपण र भ्याकुमट्युब ट्रेन निर्माणमा प्रयोग हुन सक्ने बताएका ।
३. बाजुराको बडीमालिका र अछामको रामारोशन क्षेत्रलाई जोडी ‘बडीमालिकारामारोशन वन संरक्षण क्षेत्र’ को घोषणा कहिले गरिएको हो ?
➤ वि.सं. २०८३ साउन २७
- घोषणा: वि.सं. २०८३ साउन २७
- संरक्षण क्षेत्रको नाम: बडीमालिकारामारोशन वन संरक्षण क्षेत्र
- निर्णय मिति: वि.सं. २०८३ साउन १९ (प्रदेश मन्त्रीपरिषद्को बैठकबाट)
- कुल क्षेत्रफल: ४९८.४ वर्ग किमी
- सुदूरपश्चिम प्रदेश वन ऐन, २०७७ को दफा २६ (१) बमोजिम ।
४. इन्डोनेसियाको फ्लोरेस टापुनजिक ७.७ म्याग्निच्युडको शक्तिशाली भूकम्प कहिले गएको हो ?
➤ सन् २०२६ अगस्त १५
- इन्डोनेसिया उच्च भूकम्पीय जोखिमयुक्त ‘रिङ अफ फायर’ क्षेत्रमा अवस्थित भएकाले यहाँ बारम्बार भूकम्प जाने गरेका छन् ।
- सन् २००४ मा सुमात्राको तटमा गएको ९.१ म्याग्निच्युडको विनाशकारी भूकम्पले सुनामी निम्त्याएको थियो, जसले त्यस क्षेत्रमा दुई लाख २० हजार जनाको ज्यान गएको थियो । तीमध्ये करिब एक लाख ७० हजार जना इन्डोनेसियाका र बाँकी श्रीलङ्का, भारत, थाइल्यान्डका नागरिक थिए । यो इतिहासको सबैभन्दा घातक प्राकृतिक प्रकोपमध्ये एक हो।
५. नूरगङ्गा बालसाहित्य राष्ट्रिय स्थापित प्रतिभा पुरस्कार कसलाई प्रदान गरियो ?
➤ मुक्तिनाथ शर्मा न्यौपाने (लमजुङ) र देवीप्रसाद वनवासी (स्याङ्जा), संयुक्त रूपमा
- पुरस्कार राशि: जनही रु. ५०/५० हजार
- त्यसै गरी एक लाख राशिको नूरगङ्गा लोकगीत गायन राष्ट्रिय स्थापित प्रतिभा पुरस्कार क्षेत्रबहादुर गुरुङ (स्याङ्जा) र पूर्ण नेपाली (कास्की) लाई संयुक्त रूपमा प्रदान गरिएको ।
- नूरगङ्गा साहित्य क्षेत्रीय स्थापित प्रतिभा पुरस्कार: वनमाली निराकार (रुपन्देही), पुरस्कार राशि: रु. ५० हजार
- नूरगङ्गा लोकगीत गायन क्षेत्रीय स्थापित प्रतिभा पुरस्कार: पदमध्वज केसी (नवलपरासी), पुरस्कार राशि: रु. ५० हजार
- नूरगङ्गा साहित्य राष्ट्रिय नवप्रतिभा पुरस्कार: आँचल श्रेष्ठ (ललितपुर), पुरस्कार राशि: ३० हजार रुपियाँ
- नूरगङ्गा लोकगीत गायन राष्ट्रिय नवप्रतिभा पुरस्कार: अर्जुन सापकोटा (नवलपुर), पुरस्कार राशि: ३० हजार रुपियाँ
६. लिच्छविकालीन इतिहाससँग जोडिएको ललितपुरको लगनखेलस्थित सप्तपाताल पोखरी पुनर्निर्माणपछि कहिले उद्घाटन गरिएको हो ?
➤ वि.सं. २०८३ साउन ३०
- पोखरीनजिकै रहेको पलेस्वाँ पोखरीमा पनि जान मिल्ने गरी दुई पोखरीलाई जोडेर पुलसमेत निर्माण गरिएको छ । लगनखेल वातावरण संरक्षण समितिसँगको सहकार्यमा पोखरीसँगै पार्कसमेत निर्माण गरिएको छ । यो पोखरी लगनखेल बसपार्कनजिकै रहेको अशोक स्तूपसँगै अवस्थित छ ।
- यो पोखरी रातो मत्स्येन्द्रनाथ जात्रासँग जोडिएको छ, जहाँ जात्रा समापनका क्रममा एक जोडी जीवित माछा छोड्ने परम्परा छ ।
७. युरोप महाद्वीपमा झन्डै तीन दशकपछि दुर्लभ सूर्यग्रहण कहिले देखियो ?
➤ सन् २०२६ अगस्त १२
- युकेबाट खण्डग्रास अर्थात् आंशिक सूर्यग्रहण मात्र देखियो भने ग्रिनल्यान्ड, आइसल्यान्ड र स्पेनका केही भागमा खग्रास अर्थात् पूर्ण सूर्यग्रहण लाग्यो ।
- खग्रास सूर्यग्रहण रुसस्थित साइबेरियाको उत्तरी छेउबाट देखिन सुरु भएको थियो ।
- स्पेनमा खग्रास सूर्यग्रहणको पथ (निश्चित सहर वा क्षेत्र, जहाँबाट पूर्ण (खग्रास) सूर्यग्रहण देखिन्छ) मा रहेका मानिसले चन्द्रमाको पछाडिबाट सूर्यको रातो चमकसमेत हेर्ने अवसर पाए ।
८. गैरआवासीय नेपाली सङ्घ (एनआरएनए) को १७ औँ युरोप क्षेत्रीय सम्मेलन कहिले र कहाँ सम्पन्न भएको हो ?
➤ सन् २०२६ अगस्त १०-११, डब्लिन, आयरल्यान्ड
- नारा: पहिचानमा एकता, लगानीमा अग्रसरता र समृद्धिप्रति प्रतिबद्धता । सम्मेलनले १५ बुँदे डब्लिन घोषणापत्र२०२६ जारी गरेको ।
९. मोडल हन्ट नेपाल २०२६ को पुरुष र महिलातर्फको शीर्ष उपाधि जित्ने प्रतिभा को को हुन् ?
➤ पुरुषतर्फ: परन्तप भण्डारी र महिलातर्फ: लिजा श्रेष्ठ
- दुवै विजेताले नगद पाँच लाख बराबरको पुरस्कारसहित आगामी डिसेम्बरमा कम्बोडियामा हुने ‘मिस एन्ड मिस्टर सेलिब्रेटी इन्टरनेसनल’ मा नेपालको प्रतिनिधित्व गर्ने अवसर पाएका ।
- दरबारमार्गस्थित होटेल याक एन्ड यतीमा आयोजित यस प्रतियोगिताको यो १० औँ सिजन हो ।
_bjOgdBp2Na.jpg)
१०. सुनसरी र सिराहामा भएका प्रदर्शनका क्रममा ज्यान गुमाएका चार जनालाई सरकारले कहिले सहिद घोषणा गरेको हो ?
➤ वि.सं. २०८३ साउन २६
- सुनसरीका ओमप्रकाश मेहता, जयप्रकाश मेहता र रवीन्द्रकुमार मेहता तथा सिराहाका गणेशकुमार यादवलाई सहिद घोषणा गरिएको ।
११. सिरियाली अदालतले १४ वर्ष चलेको गृहयुद्धका क्रममा मानवताविरुद्धको अपराध र युद्ध अपराधको आरोपमा पूर्वराष्ट्रपति बसर अल असदलाई मृत्युदण्डको सजाय कहिले सुनाएको हो ?
➤ सन् २०२६ अगस्त ११
- अदालतले असदका भाइ माहेर अल असदसहित अन्य छ पूर्वसैन्य तथा सुरक्षा अधिकारीलाई पनि मृत्युदण्डको सजाय सुनाएको ।
- पूर्वराष्ट्रपति असद र उनका भाइ हाल रुसमा निर्वासित जीवन बिताइरहेका छन् ।
- असद डिसेम्बर २०२४ मा विद्रोहीले सुरु गरेको तीव्र सैन्य अभियानका क्रममा अपदस्थ भएपश्चात् मस्को भागेका थिए ।
१२. चीनका पूर्वप्रधानमन्त्री झु रोङ्जीको निधन कहिले भएको हो ?
➤ सन् २०२६ अगस्त १२ (९७ वर्षको उमेरमा)
- सन् १९९१ देखि १९९८ सम्म उपप्रधानमन्त्री र त्यसपछि सन् २००३ सम्म प्रधानमन्त्री बनेका झुले चीनको आर्थिक र राजनीतिक परिवर्तनको महìवपूर्ण समयको नेतृत्व गरेका थिए ।
- उनको कार्यकालमा चीनले नियोजित अर्थतन्त्रबाट समाजवादी बजार अर्थतन्त्रतर्फको यात्रा तीव्र बनाएको थियो ।
१३. काठमाडौँ विश्वविद्यालयको उपकुलपतिमा कसलाई नियुक्त गरियो ?
➤ प्राध्यापक डा. विवेक बराल
- नियुक्ति: वि.सं. २०८३ साउन २९
- प्रधानमन्त्री तथा विश्वविद्यालयका कुलपति वालेन्द्र शाह (बालेन) द्वारा बराललाई सो पदमा नियुक्त गरिएको ।
१४. नेपाल भाषाका जनकवि दुर्गालाल श्रेष्ठको निधन कहिले भएको हो ?
➤ वि.सं. २०८३ साउन ३१ गते
- उहाँले २०६० सालमा नेपाल भाषा परिषद्द्वारा ‘जनकवि’ को उपाधि हासिल गर्नुभएको थियो ।
१५. टिभी रियालिटी सो ‘भ्वाइस अफ किड्स’ सिजन ५ को उपाधि जित्ने प्रतिभा को हुन् ?
➤ सुवासना खड्का
- ग्रान्ड फिनाले: वि.सं. २०८३ साउन ३०
- पुरस्कार राशि: १० लाख रुपियाँ नगद
- हालसम्मका विजेता
- सिजन ५: सुवासना खड्का
- सिजन ४: सोनाली राजभण्डारी
- सिजन ३: अनुह्या तामाङ
- सिजन २: स्पन्दन सुब्बा
- सिजन १: जेनिश उप्रेती
१६. सरकारले सूचना प्रविधि विभागलाई कुन कार्यालयका रूपमा रूपान्तरण गरेको छ ?
➤ सूचना प्रविधि तथा विद्युतीय शासन कार्यालय
- वि.सं. २०८३ भदौ १ देखि कार्यालयले नयाँ संरचना अनुसार कार्य प्रारम्भ गरेको ।
१७. ‘राष्ट्रिय विभूति भीमसेन थापा पुरस्कार २०८३’ कसलाई प्रदान गरियो ?
➤ सीमाविद् बुद्धिनारायण श्रेष्ठ
- राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेलद्वारा यस वर्षको पुरस्कार देशको सिमानाका विषयमा निरन्तर उल्लेखनीय योगदान पुर्याउदै आएका सीमाविद् बुद्धिनारायण श्रेष्ठलाई प्रदान गरिएको ।
- पुरस्कार: रु. १,०१,१११÷ नगद तथा सम्मानपत्र ।
१८. एकदिवसीय (ओडिआई) क्रिकेटको इतिहासमा सबैभन्दा कम खेलमा १५० विकेट पूरा गरी विश्व कीर्तिमान कायम गर्न सफल खेलाडी को हुन् ?
➤ सन्दीप लामिछाने (सन् २०२६ मे)
- त्रिवि क्रिकेट मैदानमा वि.सं. २०८३ जेठ ३ गते आइसिसी विश्वकप लिग२ अन्तर्गत स्कटल्यान्डविरुद्धको खेलमा १५० विकेटको आँकडा पार गर्दै उनले सो रेकर्ड कायम गरेका ।
- नेपाली लेग स्पिनर सन्दीप लामिछानेले जम्मा ७३ खेलमा १५० ओडिआई विकेट पूरा गर्दै अस्ट्रेलियाका मिचेल स्टार्कको (७७ खेलको) नौ वर्ष पुरानो कीर्तिमान तोडेका।
- उनले यसअघि ४२ खेलमै १०० विकेट लिएर रसिद खानको रेकर्डसमेत तोडेका थिए ।
१९. अन्तर्राष्ट्रिय युवा दिवस कहिले मनाउने गरिन्छ ?
➤ अगस्त १२ (प्रत्येक वर्ष)
- सन् २०२६ को नारा: ‘भिन्न परिवेश, साझा आकाङ्क्षा’
- सन् २००० देखि संयुक्त राष्ट्रसङ्घको आह्वानमा अगस्त १२ तारिखका दिन यो दिवस मनाउँदै आइएको ।
२०. नेपाल आदिवासी जनजाति पत्रकार महासङ्घ (फोनिज) द्वारा प्रदान गरिएको राष्ट्रिय पत्रकारिता सम्मान, २०८३ बाट सम्मानित हुने व्यक्तित्व को को हुनुहुन्छ ?
➤ वरिष्ठ पत्रकारद्वय डण्ड गुरुङ (सिन्धुली) र विमला तुम्खेवा (तेह्रथुम)
- फोनिज राष्ट्रिय पत्रकारिता पुरस्कार: पत्रकार तीर्थमान बल (काभ्रे), सरिता श्रेष्ठ (धादिङ) र अविनाश
- चौधरी (कैलाली)
- मातृभाषा पत्रकारिता सम्मान: लहना (नेपाल भाषाको साप्ताहिक पत्रिका)
प्रस्तुतकर्ता : टङ्क केसी
