लोक सेवा विशेष वस्तुगत प्रश्नोत्तर (२ माघ २०८१, बुधबार)
१. हेन्ली पासपोर्ट इन्डेक्स–२०२५ मा नेपाल कति औँ स्थानमा रहेको छ ?
➤ १०१ औँ
- हेन्लीले सार्वजनिक गरेको सन् २०२५ को पासपोर्ट इन्डेक्सको विश्व वरीयताको शीर्ष स्थानमा सिङ्गापुर रहेको ।
- फिनल्यान्ड, फ्रान्स, जर्मनी, इटाली, दक्षिण कोरिया, स्पेन, अस्ट्रिया, शीर्ष तीनको सूचीमा रहेका ।
२. नेपालको कूटनीतिक इतिहासमा पहिलो महिला राजदूतको पहिचान बनाउन सफल व्यक्तित्व विन्देश्वरी शाहको निधन कहिले भएको हो ?
➤ वि.सं २०८१ पुस १८
- भारतीय नाकाबन्दीका बेला दिल्लीमा नेपाली राजदूत रहेकी शाहले कुशलतापूर्वक भारतसँग सम्बन्ध सञ्चालन गरेको कूटनीतिज्ञको भनाइ रहेको ।
- २०१५ सालमा अधिकृतबाट परराष्ट्र सेवा प्रवेश गरेकी शाह नेपालको परराष्ट्र सेवाकी प्रथम महिला अधिकृत हुँदै ढाकास्थित नेपाली राजदूतावासमा प्रथम महिला कार्यबाहक राजदूत भएकी । २०४४ सालमा उनी भारतका लागि राजदूत नियुक्त भएकी । उनी चर्चित बैङ्कर अनिलकेशरी शाहकी आमा हुन् ।
३. बालगायक सचिन परियारको निधन कहिले भएको हो ?
➤ वि.सं २०८१ पुस १८
- आफ्नै मौलिकपनले सामाजिक सञ्जालमा भाइरल भएका सचिनले दोहोरी गीत गाएर साथै मिठो शैलीमा कुरा गरेर सबैलाई मन्त्रमुग्ध पार्थे,
- ओठ खोलेर, रातो रबर एक, रुमाल खस्छ कि, के छ र हजुर, वरको छायाले लगायत गीत गाएका सचिनले म्युजिक भिडियो र हास्य टेलिशृङ्खला ‘मेरी बास्सै’ मा अभिनय गरेका ।
४. नेपालमा पहिलो पटक कुन वर्षलाई पर्यटन वर्षका रूपमा मनाइयो ?
➤ सन् १९९८
- सरकारले २०२५–२०३५ लाई पर्यटन दशकका रूपमा मनाउने तयारी गरेको ।
५. अम्बेडकर विशिष्ट समाजसेवा पुरस्कारबाट सम्मानित (विसं २०८१ पुस) व्यक्तित्व को हुन् ?
➤ दीपक विश्वकर्मा (उपप्रमुख : निलकण्ठ नपा, धादिङ)
- भारतको नयाँ दिल्लीमा सम्पन्न अन्तर्राष्ट्रिय दलित सम्मेलनमा उनलाई सो पुरस्कार प्रदान गरिएको ।
६. नेपाल पत्रकार महासङ्घको झन्डै सात दशकको इतिहासमा पहिलो पटक अध्यक्ष बन्न सफल महिला सञ्चारकर्मी को हुन् ?
➤ वरिष्ठ सञ्चारकर्मी निर्मला शर्मा
- महासङ्घको २०८१ मङ्सिर २८ मा सम्पन्न महाधिवेशनले अध्यक्षमा शर्मालाई निर्वाचित गरेको ।
- महासङ्घको लामो इतिहासमा पहिलो पटक महिला नेतृत्व स्थापित भएको ।
- महासचिवमा रामप्रसाद दाहाल निर्वाचित भएका ।
७. १८ वर्षको उमेरमै विश्व चेस च्याम्पियनासिपको उपाधि जित्दै नयाँ कीर्तिमान कायम गर्ने किशोर खेलाडी को हुन् ?
➤ गुकेश डोम्माराज (भारत)
- सन् २०२४ डिसेम्बरमा सिङ्गापुरमा भएको प्रतियोगितामा उनले सो उपाधि जितेका ।
- सन् २००६ को मेमा जन्मिएका गुकेश अहिलेसम्मको सबैभन्दा कान्छो चेस विश्वविजेता हुन् । यसअघि सन् १९८५ मा मस्कोमा अनातोली कार्पोभलाई हराएर कान्छो चेस विश्वविजेता बनेका २२ वर्षीय गेरी कास्पारोभको रेकर्डलाई तोड्दै उनले कीर्तिमान कायम गरेका ।
- गुकेशले २५ लाख अमेरिकी डलर पुरस्कार प्राप्त गरेका ।
- गुकेशले सन् २०१९ जनवरी १५ मा १२ वर्ष ७ महिना १७ दिनको उमेरमा सबैभन्दा कम उमेरमा ग्रान्डमास्टर बन्ने दोस्रो खेलाडी बनेका । उनीभन्दा अघि यस्तो इतिहास रच्ने रसियाका सर्गेई कार्जाकिन हुन् ।
८. दैलेखको जलजले क्षेत्रमा पेट्रोलियम पदार्थको अन्वेषण अन्तर्गत ड्रिलिङ (गहिरो खोतल्ने) कार्य कहिले सम्पन्न भएको छ ?
➤ वि.सं २०८१ पुस १७
- विसं २०८१ वैशाख २८ गतेबाट सुरु गरिएको ड्रिलिङ कार्य पुस १७ मा सकिएको खानी तथा भूगर्भ विभागले जनाएको ।
- पेट्रोलियम अन्वेषणका निम्ति ड्रिलिङ सम्पन्न गरी नमुना सङ्कलन गरिएको ।
- दैलेखको भैरवी गाउँपालिका–१ स्थित जलजलेमा चार हजार दुई मिटर गहिराइसम्म उत्खनन गरी पेट्रोलियम पदार्थको नमुना निकालिएको ।
- ड्रिलिङ गरिएको स्थानमा प्राकृतिक ग्यासको भण्डार रहेको अनुमान गरिएको । अब चीनमा गरिने परीक्षणबाट त्यो भण्डार कति व्यापक छ र व्यावसायिक उत्पादनको सम्भावना भए नभएको पत्ता लाग्ने ।
- खानी तथा भूगर्भ विभाग, चाइना जिओलोजिकल सर्भे तथा सिबु ड्रिलिङ इन्जिनियरिङ कम्पनीले ड्रिलिङ गरेका ।
९. सन् २०२४ मा नेपाल भ्रमण गर्ने पर्यटक सङ्ख्या कति प्रतिशतले वृद्धि भएको छ ?
➤ १३ प्रतिशत
- सन् २०२३ : १० लाख १४ हजार ८८२
- सन् २०२४ : ११ लाख ४७ हजार ५६७
★ पर्यटक आगमनका हिसाबले प्रमुख राष्ट्रहरू :
- पहिलो : भारत : तीन लाख १७ हजार ७७२
- दोस्रो : अमेरिका : एक लाख ११ हजार २१६
- तेस्रो : चीन : एक लाख एक हजार ८७९
- चौथो : बेलायत : ५७ हजार ५५४
१०. अमेरिकाको क्यालिफोर्नियास्थित सनफ्रान्सिस्कोमा सम्पन्न गोल्डन चलचित्र अवार्ड २०२४ मा लाइफटाइम अचिभमेन्ट अवार्ड कसलाई प्रदान गरियो ?
➤ अभिनेता शिव श्रेष्ठ
- उत्कृष्ट चलचित्र : पुजार सार्की
- उत्कृष्ट अभिनेता : अनमोल केसी (चलचित्र : फर्की फर्की)
- उत्कृष्ट अभिनेतृ : आँचल शर्मा (चलचित्र : डिग्री माइला)
- उत्कृष्ट निर्देशक : दिनेश राउत (चलचित्र : पुजार सार्की)
- पपुलर अभिनेता : प्रदीप खड्का
- पपुलर अभिनेतृ : केकी अधिकारी
- उत्कृष्ट लेखक : दीपेन्द्र लामा (चलचित्र : नाङ्गो गाउँ)
- उत्कृष्ट छायाकार : आलोक शुक्ला (चलचित्र : नाङ्गो गाउँ)
- उत्कृष्ट गायक : एसडी योगी (चलचित्र ः नाङ्गो गाउँं, सुन सुन सुन्दरी गीतबाट ।)
- उत्कृष्ट गायिका : समीक्षा अधिकारी (चलचित्र : बोक्सीको घर, बुझिनँ मैले गीतबाट)
- उत्कृष्ट सङ्गीतकार : प्रकाश सपुत
- उत्कृष्ट सहअभिनेता : प्रमोद अग्रहरि (चलचित्र : अगस्त्य)
- उत्कृष्ट सहअभिनेतृ : वर्षा शिवाकोटी (चलचित्र : परदेश)
- उत्कृष्ट सम्पादक : मित्र गुरुङ (चलचित्र : उपहार)
- क्रिटिक्स च्वाइस अवार्ड : गाउँ आएको बाटो
- जुरी अवार्ड : बोक्सीको घर
- क्यालिफोर्निया जस्तो महँगो सहरमा नेपाली कलाकर्मी लगेर अवार्ड गर्नु गौरवको कुरा भएको साथै यस खालको सहागितामूलक अवार्डले नेपाली फिल्मको बजार, प्रभाव र आकर्षण विस्तार हुने विश्वास लिइएको ।
११. सन् २०३४ को फिफा विश्वकप फुटबल प्रतियोगिताको आयोजना कहाँ हुने भएको छ ?
➤ साउदी अरेबिया
- सन् २०२६ को विश्वकप आयोजक राष्ट्रहरू : अमेरिका, मेक्सिको र क्यानडा (सम्युक्त रूपमा)
- सन् २०३० को विश्वकप आयोजक राष्ट्रहरू : तीन महादेशका छ राष्ट्र
- युरोप : स्पेन, पोर्चुगल; अफ्रिका : मोरक्को; दक्षिण अमेरिका : अर्जेन्टिना, उरुग्वे र पाराग्वे;
- सन् २०३० मा फिफा विश्वकप फुटबलको आयोजना १०० वर्षे पुगेको अवसरमा फुटबलको उत्सव मनाउन फिफाद्वारा दक्षिण अमेरिकाका तीन राष्ट्रमा पनि खेल आयोजना गरिने भएको ।
१२. सम्पत्ति शुद्धीकरण निवारण राष्ट्रिय दिवस कहिले मनाइन्छ ?
➤ माघ १४ (वि.सं २०८१ पुस १६ को मन्त्रीपरिषद्को निर्णय ।)
१३. जङ्गली जनावरबाट मानिस एवं खेतीपातीको रक्षा गर्न लगाइएको विद्युतीय तारलाई के भनी चिनिन्छ ?
➤ एन्जाइवर
- (विश्वमा भएका विविध कीर्तिमान उल्लेख गरी प्रत्येक वर्ष प्रकाशित हुने गिनिज बुक अफ वल्र्ड रेकडर््सको पहिलो प्रकाशन सन् १९५५ अगस्ट २७ मा बेलायतको
- लन्डनमा भएको ।)
१४. पहिलो विश्व संस्कृत सम्मेलन कहिले र कहाँ सम्पन्न भएको थियो ?
➤ सन् १९७२ मार्च २६–३१, नयाँ दिल्ली
१५. प्रतिष्ठित आइएसओ २७००१:२०२२ (आइएसएमएस) र २७७०१ : २०१९ (पिआइएमएस) को मान्यता पाउन सफल पहिलो नेपाली दूरसञ्चार कम्पनी कुन हो ?
➤ एनसेल
- यस उपलब्धिसँगै एनसेल सूचना सुरक्षा व्यवस्थापन प्रणाली (आइएसएमएस) र गोपनीयता सूचना व्यवस्थापन प्रणाली (पिआइएमएस) प्रमाणित हुने नेपालकै पहिलो दुर सञ्चार कम्पनी बनेको ।
१६. मनोरम कोहिलाई ताल कहाँ रहेको छ ?
➤ राजिपुर, कैलाली
१७. नेपाल सरकारद्वारा वाणिज्य नीति, २०८१ कहिले स्वीकृत गरिएको हो ?
➤ वि.सं. २०८१ पुस १६
१८. आइएसओ २७००१:२०२२ प्रमाणपत्र प्राप्त गर्न सफल नेपाली बैङ्क कुन हो ?
➤ नबिल बैङ्क लि.(सन् २०२५ जनवरी)
- नबिल बैङ्कले सूचना सुरक्षा व्यवस्थापनका लागि अन्तर्राष्ट्रिय मान्यता प्राप्त आइएसओ २७००१:२०२२ प्रमाणपत्र प्राप्त गरेको ।
- विश्वव्यापी मान्यताप्राप्त संस्था इन्टरसर्टले प्रदान गर्ने यो प्रमाणपत्र सुरक्षा व्यवस्थापन प्रणालीका लागि अन्तर्राष्ट्रिय मान्यताप्राप्त मापदण्ड हो ।
१९. भिक्टोरिया ताल अफ्रिकामा पर्छ भने ग्रेट भिक्टोरिया मरुभूमि कहाँ पर्छ ?
➤ अस्ट्रेलिया
२०. ‘माधवी’ कसले लेखेको कुन विधाको रचना हो ?
➤ मदनमणि दीक्षितको उपन्यास
२१. ‘लस्ट इन ट्रान्जिसन’ नामक कृतिका लेखक को हुन् ?
➤ कुलचन्द्र गौतम
२२. नेपाल राष्ट्र बैङ्कले बैङ्क तथा वित्तीय संस्थामा खाता खोल्दा राष्ट्रिय परिचयपत्र अनिवार्य गर्ने व्यवस्था कहिलेदेखि गरेको हो ?
➤ वि.सं २०८१ माघ १
- केन्द्रीय बैङ्कले २०८१ पुस २५ मा निर्देशन जारी गर्दै १ माघदेखि बैङ्क तथा वित्तीय संस्थालाई अनिवार्य रूपमा राष्ट्रिय परिचयपत्र वा नम्बरका आधारमा मात्रै खाता खोल्नुपर्ने व्यवस्था गरेको ।
प्रस्तुतकर्ता : टङ्क केसी
